Aktuelni projekti

Akcija civilnog društva za održivi razvoj (CO-SEED) (2016-2019)
Akcija civilnog društva za održivi razvoj (CO-SEED) (2016-2019)

Projekat je započeo u februaru 2016. godine i trajaće tri godine, sa opštim ciljem da se do 2025. godine prirodnim resursima, u pet zemalja učesnica projekta, upravlja na više održiv način zahvaljujući boljem zakonodavnom okviru, transparentom procesu donošenja odluka u koji je uključena aktivna grupa organizacija civilnog društva i povećanju medijske pažnje za ovu temu, što će dovesti do koristi za društvo u celini. Usmeren je na:

  1. unapređenje znanja i kapaciteta organizacija civilnog društva koje se bave zaštitom životne sredine i prirode neophodnih za aktivno učešće u procesu donošenja odluka i praćenje procesa Studija o proceni uticaja i Strateških studija o proceni uticaja na životnu sredinu,
  2. unapređenje zakonodavnog okvira koji uređuje procese Studija o proceni uticaja i Strateških studija o proceni uticaja na životnu sredinu kroz aktivno učešće organizacija civilnog društva u procesu donošenja odluka i propisa  i
  3. povećanje pažnje medija i njihovog razumevanja važnosti uloge koje organizacije civilnog društva  imaju učestvujući u procesu donošenja odluka koje se tiču održivog korišćenja prirodnih resursa, posebno u procesima Studija o proceni uticaja i Strateških studija o proceni uticaja na životnu sredinu.
Finasijer: Evropska Unija, IPA  Civil society facility and media programmePartneri: WWF Turkey iz Turske, Udruga Dinarica iz Bosne i Hercegovine, Green Home iz Crne Gore i INCA iz Albanije, dok savetodavnu podršku daje WWF Adria
Ornitološki školski klubovi (2016)
Ornitološki školski klubovi (2016)

Ornitološki školski klubovi predstavljaju jedinstven način za popularizaciju ornitologije, a time i biologije kao nauke, kroz obogaćivanje vannastavnih programa u osnovnim školama u Srbiji. Osnovni cilj ovog projekta je da se program koji ćemo sprovesti uvrsti u dugoročni plan rada sa učenicima, te na taj način doprinese poboljšanju neformalnog obrazovanja dece u oblasti istraživanja i zaštite ptica u Srbiji. Ovaj projekat sprovešće se u vidu radionica sa decom i nastavnicima osnovnih škola u Nišu, Leskovcu, Kruševcu, Kragujevcu, Šapcu i Loznici. Radionice obuhvataju predavanje o istraživanju i zaštiti ptica, pravljenje objekata za ptice (kućice, hranilice, pojilice), terenski izlet i interaktivnu igru o zaštićenim vrstama ptica u Srbiji.

Finansijer: Centar za promociju nauke

Istraživanje diverziteta i gustine populacija ptica na prostoru PIO „Vlasina“ (2016)
Istraživanje diverziteta i gustine populacija ptica na prostoru PIO „Vlasina“ (2016)

Stručni tim ornitologa Društva će tokom 2016. godine vršiti metodološko istraživanje faune gnezdarica u Predelu izuzetnih odlika „Vlasina“, sa posebnim osvrtom na vrste koje predstavljaju prioritet za zaštitu prema Natura 2000 programu, a u cilju određivanja veličine i gustine njihovih populacija. Fokus istraživanja biće na vrstama: rusi svračak (Lanius collurio), prdavac (Crex crex), osičar (Pernis apivorus), velika i mala bela čaplja (Egretta alba i Egretta garzetta), velika strnadica (Miliaria calandra) i obična travarka (Saxicola rubetra). Pored terenskog istraživanja biće organizovano prstenovanje ptica tokom jesenje seobe, kao i edukativna radionica za učenike osnovnih i srednjih škola.

Finansijer: JP Direkcije za građevinsko zemljište i puteve opštine Surdulica

Škola za ptice (2016)
Škola za ptice (2016)

U cilju popularizacije ornitologije medju osnovcima i njihovog približavanja prirodi, osmislili smo projekat koji će obuhvatati predavanje o istraživanju i zaštiti ptica i radionice tokom koje će se praviti kućice za ptice. Deca će, uz korišćene priručnika sa detaljnim šemama za izradu kućica i uz malu pomoć predavača, imati zadatak da sama izrade ove objekte za ptice, koje ćemo potom zajedno postaviti u dvorište škole. Aktivnosti će se realizovati u pet osnovnih škola na teritoriji Južnobačkog okruga, a sprovešće se do kraja 2016. godine.

Finansijer: Autonomna Pokrajina Vojvodina – Pokrajinski Sekretarijat za urbanizam, graditeljstvo i zaštitu životne sredine

Monitoring faune ptica na području Nacionalnog parka Tara (2016)
Monitoring faune ptica na području Nacionalnog parka Tara (2016)

Projekat se sprovodi kao nastavak višegodišnje saradnje sa Javnim preduzećem „Nacionalni park Tara“, koje upravlja ovim prirodnim dobrom, sa ciljem kontinuiranog praćenja faune ptica na teritoriji nacionalnog parka. Projektne aktivnosti će se sprovoditi tokom 2016. godine i obuhvataju terenska istraživanja sa analizom podataka, kao i organizovanje prstenovačkog kampa u toku jesenje seobe ptica.

Finansijer: Javno preduzeće „Nacionalni park Tara“

Crvena knjiga ptica Srbije (2016)
Crvena knjiga ptica Srbije (2016)

Crvena knjiga predstavlja dokument od krucijalnog značaja za zaštitu ugroženih vrsta. Ona sadrži informacije o veličini populacija ovih vrsta, statusu ugroženosti, faktorima ugrožavanja i mere zaštite koje bi trebalo sprovesti u cilju oporavka njihovih populacija. Crvena knjiga ptica Srbije je prvi dokument tog tipa u Republici Srbiji, a u planu je da se objavi do kraja 2016. godine. Stručni tim ornitologa Društva, u okviru ovog projekta, radi na prikupljanju svih neophodnih podataka, kako iz literature tako i na terenu. U cilju što kvalitetnije izrade Crvene knjige, Društvo je u junu 2016. godine organizovalo Trening za izradu crvenih lista ptica, kojem je prisustvovalo 30 učesnika, a predavači su bili stručni ornitolozi BirdLife International-a iz Velike Britanije.

Finansijer: Ministarstvo poljoprivrede i zaštite životne sredine Republike Srbije

Proleće uživo u Srbiji (2016)
Proleće uživo u Srbiji (2016)

Spring Alive, odnosno ''Proleće uživo'' je međunarodni projekat pod internacionalnim vodstvom Poljskog ornitološkog društva ’OTOP’, koga u Srbiji svake godine sprovodi Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije, počev od proleća 2014. godine. Projekat ima za cilj povećanje interesovanja dece za prirodu i zaštitu migratornih ptica, a istovremeno im daje podsticaj da i sami pokrenu razne akcije za ptice i drugi životinjski svet. Pored toga, deca imaju priliku da učestvuju u mnogim događajima u okviru projekata organizovanim od strane BirdLife partnera ili drugim manifestacijama koje u čast ptica organizuju razna društva partneri u njihovoj zemlji. Za 2015. nosilac ovog projekta u Srbiji po drugi put bilo je Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije kao nacionalni BirdLife partner.

Finansijer: Kompanija Micubiši – fond za Afriku i Evropu

Zaštita biodiverziteta na Balkanu – Jačanje saradnje duž Balkanskog Zelenog pojasa (2015 – 2016)
Zaštita biodiverziteta na Balkanu – Jačanje saradnje duž Balkanskog Zelenog pojasa (2015 – 2016)

U okviru ovog projekta, zadatak Društva za zaštitu i proučavanje ptica Srbije je da organizuje foto – takmičenje u cilju promocije područja iz Balkanskog Zelenog pojasa. Cilj Zelenog pojasa jeste povezivanje nekada odvojenih prirodnih celina u jedinstvene ekološke koridore čime bi bila omogućena njihova bolja zaštita. Stručnjaci i zaštitari prirode ujedinjeni oko ideje Zelenog pojasa doprinose ovom cilju prenosom znanja i primenom pozitivnih primera zaštite prirode. Takođe, njihov zadatak je i edukacija lokalnog stanovništva o značaju zaštite prirode i prirodnim vrednostima područja koje je u njihovoj neposrednoj blizini. Foto konkurs je otvoren do 30. juna 2016. Čekamo pobedničke fotografije koje će doneti nagrade njihovim autorima.

Finansijer: Fondacija MAVA, Švajcarska; Fondacija EuroNatur, Nemačka

Uspostavljanje ekološke mreže u Republici Srbiji (2015 – 2016)
Uspostavljanje ekološke mreže u Republici Srbiji (2015 – 2016)

Zakonom o zaštiti prirode Srbije definisana je ekološka mreža kao „jedinstven sistem funkcionalno povezanih prirodnih i poluprirodnih  predeonih celina kojima se uspostavljaju i obnavljaju ekološke funkcije radi očuvanja biološke raznovrsnosti i obezbeđivanja odgovarajućih uslova za održivo korišćenje prostora i resursa na nacionalnom i regionalnom nivou“. Ekološku mrežu, kao skup međusobno povezanih ili prostorno bliskih ekološki značajnih područja, čine: ekološki značajna područja, koridori koji povezuju ekološki značajna područja i zaštitna zona tamo gde je potrebna da štiti ekološki značajna područja i koridore od mogućih štetnih spoljnih uticaja. Da bi ekološka mreža bila adekvatno i ispravno uspostavljena, neophodno je prikupiti što više podataka o živom svetu područja. Iz tog razloga ekspertski tim Društva će tokom 2016. godine terenskim istraživanjima i prikupljanjem podataka doprineti izradi ekološke mreže u Srbiji.

Rukovodilac: Zavod za zaštitu prirode SrbijeFinansijer: Ministarstvo poljoprivrede i zaštite životne sredine Republike Srbije
Atlas ptica gnezdarica Evrope – EBBA 2 (2015 – 2017)
Atlas ptica gnezdarica Evrope – EBBA 2 (2015 – 2017)

Atlas ptica gnezdarica je način da se prikažu saznanja o rasprostranjenju i brojnosti ptica koje se na određenom prostoru razmnožavaju. Na Evropskom kontinentu postoji duga tradicija posmatranja i zaštite ptice, a zaštita u osnovi zahteva informacije. Iz ovih razloga, širom Evrope se sprovodi drugi po redu program izrade Atlasa ptica gnezdarica (EBBA2) čiji je glavni cilj utvrđivanje najosnovnijih informacija o pticama gnezdaricama – gde žive i koliko ih ima. Prikupljanjem i obradom podataka na teritoriji naše zemlje rukovodi tim ornitologa iz Društva za zaštitu i proučavanje ptica Srbije, a očekuje se učešće preko 50 volontera/popisivača i nekoliko stručnjaka iz drugih oblasti. Vremenski period sakupljanja podataka je 5 godina (2013 – 2017), dok će do kraja 2020. godine rezultati biti objavljeni u vidu Atlasa – monografije. Društvo se intenzivno uključilo u rad na ovom projektu 2015. godine. Više o atlasu ovde.

Koordinator: European Bird Census Counsil, Holandija

Finansijer: Fondacija MAVA, Švajcarska
Formiranje funkcionalnog sistema odmorišta i zimovališta duž Jadranskog selidbenog puta – AF3 (2015 – 2018)
Formiranje funkcionalnog sistema odmorišta i zimovališta duž Jadranskog selidbenog puta – AF3 (2015 – 2018)

Ptice selice se na svom putu susreću sa brojnim ugrožavajućim faktorima, kao što su uništavanje staništa, lov, proterivanje i uznemiravanje, koji drastično utiču na smanjenje njihovih populacija. Ovaj projekat upravo se bavi formiranjem mreže područja u kojima će biti zabranjen lov, a koja su izrazito značajna za odmor, zimovanje i gnežđenje migratornih vrsta ptica duž Jadranskog selidbenog puta. Među osnovnim ciljevima ovog projekta jeste i jačanje kapaciteta nacionalnih NVO koje se bave zaštitom ptica, kao i podsticanje saradnje organizacija u državama Jadranskog selidbenog puta. Tokom tri godine trajanja projekta, Društvo će se baviti prikupljanjem podataka o migratornim vrstama: veličini populacija, migratornim putevima, faktorima ugrožavanja, a akcenat će biti na sprečavanju krivolova kroz edukaciju interesnih grupa i jačanje saradnje sa nadležnim organima.

Finansijer: Fondacija MAVA, Švajcarska; Fondacija EuroNatur, Nemačka

Zaštita modrovrane (Corasias garrulus) u Karpatskom basenu – istraživanje u Srbiji (2015 – 2017) (LIFE13/NAT/HU/000081)
Zaštita modrovrane (Corasias garrulus) u Karpatskom basenu – istraživanje u Srbiji (2015 – 2017) (LIFE13/NAT/HU/000081)

Modrovrana je jedna od vrsta čija brojnost na gotovo celom arealu naglo opada usled intenziviranja poljoprivrede, nestanka stabala sa odgovarajućim dupljama za gnežđenje, prekomernog korišćenja pesticida i stradanja na seobi. Zbog toga se preduzimaju mere aktivne zaštite ove vrste kroz projekat Rollerlife koji se sprovodi u državama Karpatskog basena. Cilj projekta koji se realizuje u Srbiji je praćenje uspeha gnežđenja populacija modrovrane u Vojvodini i postavljanje kućica za gnežđenje u cilju oporavka populacije u ovom delu areala.

Više informacija: http://rollerproject.eu

Koordinator: MME / BirdLife MađarskaFinansijer: Evropska Komisija

Realizovani projekti

Proleće uživo u Srbiji (2015)
Proleće uživo u Srbiji (2015)

Spring Alive, odnosno ''Proleće uživo'' je međunarodni projekat pod internacionalnim vodstvom Poljskog ornitološkog društva ’OTOP’. Projektom je bila predviđena edukacija dece u osnovnim školama, na temu ’’Migracije ptica’’ što je jedna od osnovnih ideja vodilja projekta, te kroz prezentaciju samog projekta prezentovana je i priča o mnoštvu opasnosti i teških situacija za ptice sa kojima se susreću tokom seobe. Ukupno je učestvovalo više od 500 dece na prezentacijama projekta u pet osnovnih škola u opštinama Bački Petrovac, Beočin i Novi Sad. Osim edukacije, cilj projekta bio je i prikupljanje podataka o seobi i toku migracije za pet ciljanih vrsta ptica (bela roda, seoska lasta, čiopa, pčelarica i kukavica). Srbija je između 54 zemlje koje učestvuju u nekakvom vidu malog takmičenja poslednjeg dana prijavljivanja posmatranja bila plasirana na 20.mestu. Organizovan je izlet u SRP Slano Kopovo za mališane iz osnovne škole: Jovan Grčić Milenko iz Beočina, koji su tokom trajanja projekta pokazali najveće interesovanje za rad. Obezbeđen je materijal za pravljenje 30 kućica za čiope, koje će u sklopu narednog ciklusa Spring Alive projekta 2016. biti postavljene na zgradama osnovnih škola učesnica projekta. U završnici projekta tokom jesenje seobe organizovana su i dva kampa za prstenovanje ptica (ciljanih vrsta) u SRP Slano Kopovo i na rubu rezervata Pašnjaci velike droplje, gde je učestvovalo više od 50 mališana iz osnovne škole u Mokrinu. Učestvovalo je ukupno 5 škola, 7 nastavnika, i uz nacionalnog koordinatora još 3 volontera. Projekat je finansiran od granta kompanije Mitsubishi, tačnije njihovog fonda za Evropu i Afriku.

Finansijer: Kompanija Micubiši – fond za Afriku i Evropu
Balkanski Zeleni pojas kao deo Zelene infrastrukture (2015)
Balkanski Zeleni pojas kao deo Zelene infrastrukture (2015)

Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije je učestvovalo u realizaciji projekta „The European Green Belt as part of Green Infrastructure“ i zarad istog organizovalo radionicu u Vršcu. Radionici su prisustvovali članovi Upravnog odbora European Green Belt-a i kao i članovi Društva koji su odgovorni za aktivnosti po ovom pitanju. Na radionici su razmatrane kako prethodne, tako i buduće aktivnosti važne za pokret Green Belt. Učesnici radionice su posetili Labudovo okno i uživali u lepotama ovog IBA područja.

Više informacija: https://www.youtube.com/watch?v=n4aPGCFhoBAFinansijer: Fondacija MAVA, Švajcarska; Fondacija EuroNatur, Nemačka
Praćenje vrsta ptica na području Nacionalnog parka Tara (2015)
Praćenje vrsta ptica na području Nacionalnog parka Tara (2015)

Osnovni cilj ovog istraživanja bilo je mapiranje i sakupljanje podataka o pticama gnezdaricama, njihovom diverzitetu kao i gustini populacija po jedinici površine. Posebna pažnja posvećena je vrstama koje su od prioriteta za buduću integraciju NP Tara u NATURA 2000 program Evropske Unije: dugorepa sova (Strix uralensis), mala sova (Glaucidium passerinum), planinski detlić (Dendrocopos leucotos) i troprsti detlić (Picoides tridactylis). Mapiranje prostorne distribucije ciljanih vrsta i određivanje gustine populacija kroz dugoročni period ukazuju na stanje i nivo očuvanosti i narušenosti staništa i predeonih odlika NP Tara, s obzirom na reprezentativnost praćenih vrsta i nalaze novih lokacija sa retkim vrstama. Tokom istraživačkog perioda provereno je 14 poznatih teritorija tri cijane vrste: 6 male sove, 6 planinskog detlića i 2 troprstog detlića. Zabeleženo je 1.543 teritorije 40 vrsta ptica na 8 transekata ukupne dužine 25,4 kilometra.

Finansijer: Javno preduzeće „Nacionalni park Tara“ 
Monitoring životne sredine Ovčarsko-kablarske klisure (2015)
Monitoring životne sredine Ovčarsko-kablarske klisure (2015)

Osnovni cilj ovog programa bio je sakupljanje podataka o diverzitetu vrsta ptica tokom jesenje seobe i zimovanja koje su sa aspekta zaštite od prioriteta za zaštitu i koji ukazuju na značaj Ovčarsko-kablarske klisure kao bitnog koridora za brojne vrste ptica tokom jesenje seobe i zimovanja. Ukupno su organizovane 2 prstenovačke akcije, jedna u oktobru i jedna u novembru mesecu u ukupnom trajanju od 11 dana. U programu je učestvovalo 5 prstenovača iz redova članstva Društva za zaštitu i proučavanje ptica Srbije. Tokom ovog programa ukupno je prstenovano 343 jedinke u okviru 24 vrste. Projekat je finansirala JU „Turistička organizacija Čačka“, kao upravljač Predela izuzetnih odlika „Ovčarsko-kablarska klisura“.

Finansijer: JU „Turistička organizacija Čačka“

Edukacija i dijalog kao ključni instrumenti zaštite velikih sokolova u Srbiji (2015)
Edukacija i dijalog kao ključni instrumenti zaštite velikih sokolova u Srbiji (2015)

Cilj ovog projekta bila je zaštita stepskog, sivog i krškog sokola kroz dijalog i edukaciju interesnih ciljnih grupa – zaštitara, lovaca, odgajivača takmičarskih golubova (tzv. golubara) i odgajivača ptica grabljivica (tzv. sokolara). Sprovođenjem interaktivnih radionica sa pomenutim interesnim grupama u Novom Sadu, Jagodini, Beogradu, Vršcu i Čačku i kontrolom ilegalne trgovine ptica, posetom berzi ptica i pijaca, radili smo na unapređenju stanja lokalnih parova sokolova na pojedinim područjima i očuvanju preostalih gnezdećih populacija. Najvažnijim rezultatom ovog projekta smatramo uspostavljanje kontakаta i upoznavanje i poboljšanje međusobne saradnje većeg dela interesnih grupa, radi zajedničkog rada na zaštiti velikih sokolova u budućnosti.

Finansijer: Ministarstvo poljoprivrede i zaštite životne sredine Republike Srbije
Sedmi međunarodni popis bele rode (Ciconia ciconia) u Srbiji (2014 – 2015)
Sedmi međunarodni popis bele rode (Ciconia ciconia) u Srbiji (2014 – 2015)

Tokom 2014. i 2015. godine, Društvo je organizovanjem velikog broja članova, simpatizera i ljubitelja prirode vršilo prebrojavanje parova bele rode u Srbiji, što je bio deo Sedmog međunarodnog cenzusa bele rode. Cenzusi bele rode na područjima njenog gnežđenja realizuju se svakih deset godina. Cilj je sagledavanje veličine populacije, reproduktivnog uspeha i mesta gnežđenja. Podaci služe skeniranju promena u veličini populacije ove vrste, kao i planiranju mera zaštite.

Finansijer: NABU – BirdLife Nemačka (delimični finansijer)
Identifikacija i praćenje vrsta ptica na području Nacionalnog parka Tara (2014)
Identifikacija i praćenje vrsta ptica na području Nacionalnog parka Tara (2014)

Ovaj projekat predstavljao je nastavak sveobuhvatnih istraživanja započetih 2013. godine sa ciljem monitoringa šumskih vrsta sa Dodatka I Direktive o zaštiti retkih vrsta ptica (Directive 2009/147/EC). Tokom istraživanja prikupljani su podaci o celokupnoj fauni ptica na posećenim lokalitetima, sa posebnim osvrtom na distribuciju i brojnost ciljanih vrsta: Pernis apivorus, Bonasa bonasia, Tetrao urogallus, Aegolius funereus, Glaucidium passerinum, Strix uralensis, Picus canus, Dryocopus martius, Dendrocopos medius, Dendrocopos leucotos, Picoides tridactylis, Ficedula parva i Ficedula albicollis. Tim istraživača na terenu je proveo 23 dana. Posećeno je 62 lokaliteta, a ukupna dužina obrađenih transekata iznosila je 75.545 metara. Udeono gledano, istraživanjima je površinski pokriveno oko 10,1% šumskih i 5% otvorenih staništa Nacionalnog parka Tara. Računajući i istraživanja sprovedena 2013. godine, ukupno je zabeleženo 98 vrsta ptica i skoro sve ciljane vrste.

Finansijer: Javno preduzeće „Nacionalni park Tara“

Zaštita biodiverziteta kroz promociju novih IBA područja u Srbiji (2014)
Zaštita biodiverziteta kroz promociju novih IBA područja u Srbiji (2014)

Program određivanja Značajnih područja za ptice i biodiverzitet predstavlja efikasan metod za dugoročnu zaštitu ekološki osetljivih područja, gde organizacije civilnog društva koje se bave zaštitom prirode i biodiverziteta imaju ključnu ulogu u prikupljanju, analizi i prezentovanju relevantnih naučnih podataka nadležnim državnim i evropskim institucijama, naučnoj i opštoj javnosti. Cilj ovog projekta je bio istraživanje i monitoring diverziteta ptica planinskih podučja Giljeve, Ozrena i Jadovnika, uz poseban osvrt na vrste koje su od najvećeg značaja za nominaciju IBA područja.

Finansijer: Fondacija Rufford, Velika Britanija

Međunarodni popis ptica vodenih staništa – radionica i trening za terenske ornitologe - amatere u Srbiji (2013 – 2014)
Međunarodni popis ptica vodenih staništa – radionica i trening za terenske ornitologe - amatere u Srbiji (2013 – 2014)

Ovaj regionalni projekat realizovan je od novembra 2013. do januara 2014. godine, a sastojao se iz dve različite radionice i terenske obuke. Prva radionica održana je 30.11. i 01.12.2013. godine u Sremskim Karlovcima gde su učesnici čuli predavanja o metodologiji popisa ptica, internacionalnoj praksi i rezultatima Međunarodnog popisa ptica vodenih staništa. Predavanja su održali Borut Štumberger iz fondacije Euronatur, Szabolcs Nagy iz organizacije Wetlands International i Marko Šćiban iz Društva za zaštitu i proučavanje ptica Srbije. Drugi dan organizovana je terenska obuka na akumulaciji Šatrinci i u Specijalnom rezervatu prirode „Slano Kopovo“. Skupu je prisustvovalo 103 učesnika iz Srbije, Hrvatske i Crne Gore. Druga radionica održana je u Novom Sadu 07.12.2013. godine, a ovaj trening za 41 učesnika iz Srbije vodio je dr Voislav Vasić. Cilj obuke je bio da se predstave osnovne metode naučno-istraživačkog rada i unapredjenje znanja učesnika o metodologiji rada i pisanju naučnih radova.

Finansijer: Fondacija MAVA, Švajcarska; Fondacija EuroNatur, Nemačka

Jačanje populacije modrovrane (Coracias garrulus) u Vojvodini (2013)
Jačanje populacije modrovrane (Coracias garrulus) u Vojvodini (2013)

Cilј projekta je jačanje populacije modrovrane na južnom rubu kontinuiranog areala u Vojvodini, na slatinama u banatskom Potisju. Pre početka našeg rada na aktivnoj zaštiti ove vrste, južni deo areala nalazio se na liniji Padej-Kikinda, da bi 2012. on bio na geografskoj liniji Taraš-Elemir-Žitište, skoro 50 km južnije. Da bi ova vrsta nastavila da uspešno kolonizuje i slatinska područja južno od Taraša, kao i slatinski koridor u istočnom Banatu, na svim pogodnim staništima postavićemo kućice za gnežđenje i pratiti proces gnežđenja. Očekujemo da će se fizički spojiti delovi populacije u Potisju sa individualnim gnezdećim parovima koji se ustalјuju u Deliblatskoj peščari. Radi dugoročnog praćenja, lokacije kućica su obeležene GPS uređajem, uspeh gnežđenja praćen a mladunci prstenovani običnim i markerima u boji. Svest javnosti o aktivnom pristupu u zaštiti ptica će biti podignuta usmerenom kampanjom -  štampanjem i delјenjem edukativnog materijala zainteresovanim pojedincima i institucijama.

Finansijer: Autonomna Pokrajina Vojvodina – Pokrajinski sekretarijat za urbanizam, graditeljstvo i zaštitu životne sredine

Partner: Društvo ljubitelja prirode „Riparia”
Working for nature (2013)
Working for nature (2013)

Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije je tokom avgusta meseca 2013. godine organizovalo međunarodni volonterski kamp na području Suva Morava u Čačku. Cilj ove volonterske akcije je bio rešavanje aktuelnih ekoloških problema područja Suva Morava, koje predstavlja pravu oazu živog sveta nadomak samog centra Čačka. Shodno tome, glavne aktivnosti ekološkog kampa su bile uklanjanje fizičkog otpada i sanacija divljih deponija, uklanjanje invazivnih vrsta biljaka koja značajno ugrožavaju lokalni živi svet, kao i izrada kućica za razne vrste ptica. Radni tim je bio sačinjen od deset stranih volontera iz Španije, Češke, Švajcarske i Slovenije, kao i četiri volontera iz Srbije, članova DZPPS i drugih zainteresovanih građana.

Finansijer: Grad Čačak

Poboljšanje statusa zaštite ptica na području IBA u Srbiji: jezera Slano kopovo, Rusanda i Okanj (2013)
Poboljšanje statusa zaštite ptica na području IBA u Srbiji: jezera Slano kopovo, Rusanda i Okanj (2013)

Slano kopovo, Rusanda i Okanj su slana jezera i međunarodno značajna područja za ptice (IBA područja). Slano Kopovo je zaštićeno područje od 2001. godine, dok je plitko slano jezero Okanj zaštićeno kao Specijalni rezervat prirode u maju 2013. godine. Rusanda sa okolinom je na putu da bude zaštićena tokom 2013. godine, a Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije pomagalo je i još uvek pomaže procese zaštite Rusande i Okanja. Slano kopovo je Ramsarsko područje, a Društvo želi da predloži i Rusandu i Okanj za upis na listu međunarodno značajnih vlažnih staništa zbog njihovog ogromnog značaja za očuvanje živog sveta. Cilj ovog projekta je da podrži zaštitu banatskih slanih jezera kroz primenu mera zaštite dveju vrsta karakterističnih za Panonski biogeografski region: modrovrane (Coracias garrulous) i sive vetruške (Falco vespertinus), borbu protiv krivolova i drugih oblika kršenja zakonske zaštite ptica, poboljšanje infrastrurkture za turističko posmatranje ptica (birdwatching) i edukacione i promotivne aktivnosti u lokalnim zajednicama.

Finansijer: Fondacija MAVA, Švajcarska; Fondacija EuroNatur, Nemačka

Mapiranje i zaštite gačaca u Banatu (2013)
Mapiranje i zaštite gačaca u Banatu (2013)

Gačac je gotovo svima dobro poznata vrsta iz familije vrana. Gačac nije retka vrsta ali treba našu zaštitu, između ostalog zbog toga što su kolonije (grupe gnezda) ove vrste mesto gnežđenja niza drugih, „sekundarnih“ gnezdarica, među kojima se ističe siva vetruška (Falco vespertinus), simbol očuvanih stepskih predela Panonske nizije. Cilj ovog projekta je bio uključivanje široke javnosti, a posebno mladih, u demonstracionu akciju mapiranja, povećanja znanja i efikasne zaštite gačca na području celog Banata, u kome se, pretpostavljamo, još uvek nalazi najviše parova i najviše kolonija ove zaštićene vrste. Cenzus gačaca vršen je tokom sezone gnežđenja na teritorijama opština Novi Kneževac, Čoka, Kikinda, Novi Bečej, Nova Crnja, Žitište, Zrenjanin, Sečanj, Kovačica, Opovo, Plandište, Alibunar, Pančevo, Bela Crkva i Kovin, kao i na području Pančevačkog rita koji pripada opštini Palilula (Grad Beograd). Tokom dva meseca, u periodu od 1.4.-1.6.2013. godine, izbrojano je 9.534 gnezda gačca u 109 kolonija.

Finansijer: Autonomna Pokrajina Vojvodina – Sekretarijat za sport i omladinu

Identifikacija i praćenje vrsta ptica na području Nacionalnog parka Tara (2013)
Identifikacija i praćenje vrsta ptica na području Nacionalnog parka Tara (2013)

Cilj ovog projekta bio je stvaranje osnove za uspostavljanje monitoringa šumskih vrsta sa Dodatka I Direktive o zaštiti retkih vrsta ptica (Directive 2009/147/EC). Ciljane vrste bile su: Pernis apivorus, Bonasa bonasia, Tetrao urogallus, Aegolius funereus, Glaucidium passerinum, Strix uralensis, Picus canus, Dryocopus martius, Dendrocopos medius, Dendrocopos leucotos, Picoides tridactylis, Ficedula parva i Ficedula albicollis. Prilikom istraživanja distribucije i brojnosti ciljanih vrsta, prikupljeni su obimni podaci o celokupnoj fauni ptica. Tokom 18 terenskih dana obiđen je 51 lokalitet, a ukupna dužina obrađenih transekata iznosila je 89.021 metar. Udeono gledano, istraživanjima je površinski pokriveno oko 10,8% šumskih i 5,2% otvorenih staništa Nacionalnog parka Tara. Računajući i istraživanja sprovedena 2014. godine, ukupno je zabeleženo 98 vrsta ptica i skoro sve ciljane vrste.

Finansijer: Javno preduzeće „Nacionalni park Tara“

 
Proučavanje i zaštita ekološki vrednih krečnjačkih klisura u Srbiji (2012 – 2013)
Proučavanje i zaštita ekološki vrednih krečnjačkih klisura u Srbiji (2012 – 2013)

Cilj ovog projekta bio je sakupljanje podataka o raznovrsnosti živog sveta krečnjačkih klisura u Srbiji radi promocije njihove zaštite. Najveća pretnja njihovom očuvanju je plan po kome će se u Srbiji izgraditi više stotina hidroelektrana različitog kapaciteta, od kojih bi znatan deo bio napravljen baš na brzim planinskim rekama koje teku kroz krečnjačke klisure.

Finansijer: Fondacija Rufford, Velika Britanija.

Projektne vesti: http://www.ruffordsmallgrants.org/rsg/projects/uros_pantovic
Jadranski selidbeni put – ka funkcionalnom sistemu odmorišta na Jadranskom selidbenom putu (2012 – 2013)
Jadranski selidbeni put – ka funkcionalnom sistemu odmorišta na Jadranskom selidbenom putu (2012 – 2013)

Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije priključilo se projektu „Jadranski selidbeni put – ka funkcionalnom sistemu odmorišta na Jadranskom selidbenom putu“ koga vodi fondacija EuroNatur iz Nemačke. Tokom dve godine radili smo zajedno sa Asocijacijom za zaštitu živog sveta vodenih staništa Albanije, Ornitološkim društvo „Naše ptice“ iz Bosne i Hercegovine, Hrvatskim društvom za zaštitu ptica i prirode, Centrom za zaštitu i proučavanje ptica iz Crne Gore i Društvom za posmatranje i proučavanje ptica Slovenije. Glavni zadaci ovog projekta bili su jačanje zaštite od lova na važnim odmorištima ptica kroz unapređenje upravljanja, obrazovanje, monitoring, lobiranje i jačanje svesti o značaju zaštite ptica i borba protiv nelegalnog lova u regionu. Specijalni rezervat prirode i Međunarodno značajno područje za ptice (IBA) „Slano Kopovo“ bilo je promovisano kao uspešan primer područja na kome je zabranjen lov.

Finansijer: Fondacija MAVA, Švajcarska; Fondacija EuroNatur, Nemačka

Čudesna seoba ptica (2012)
Čudesna seoba ptica (2012)

Ovaj projekt je promovisao i slavio seobu ptica. Fascinacija seobom ptica među našim članovima dodatno je podstaknuta organizovanjem manifestacije Evropski vikend posmatranja ptica (6. i 7. oktobar 2012). U okviru projekta organizovan je monitoring migracije ždrala (Grus grus) putem sakupljanja informacija o mestima noćenja migratornih jata i mestima masovnih preleta.

Finansijer: Fond za zaštitu životne sredine Republike Srbije

Koordinator: Autonomna Pokrajina Vojvodina – Pokrajinski sekretarijat za urbanizam, graditeljstvo i zaštitu životne sredine
Promocija evropski značajnih područja za ptice u ruralnim sredinama (2012)
Promocija evropski značajnih područja za ptice u ruralnim sredinama (2012)

Evropski značajna područja za ptice u Srbiji najvredniji su delovi naše prirodne baštine, ali se o njihovom prostornom rasporedu, prirodnim vrednostima i zaštiti ne zna gotovo ništa van akademskih krugova i sektora zaštite prirode. Cilj ovog projekta je da promoviše, putem postera, IBA područja tamo gde ih ima najviše i gde su najočuvanija – u ruralnim sredinama i to pretežno među mladom populacijom.

Finansijer: Autonomna Pokrajina Vojvodina – Pokrajinski Sekretarijat za sport i omladinu

Novosadska škola ornitologije (2012)
Novosadska škola ornitologije (2012)

Osnovni cilj ovog projekta je organizovanje serije predavanja iz oblasti ornitologije i zaštite ptica za srednjoškolsku populaciju u Novom Sadu i serije terenskih izleta koji će omogućiti povećanje članstva DZPPS i aktivnije učestvovanje novih članova u našim akcijama i programina.

Finansijer: Grad Novi Sad – Uprava za sport i omladinu

 
Upoznajmo i sačuvajmo gradske laste i crne čiope u Novom Sadu (2012)
Upoznajmo i sačuvajmo gradske laste i crne čiope u Novom Sadu (2012)

Gradska lasta (Delichon urbica) i crna čiopa (Apus apus) su vrste – indikatori kvaliteta naše životne sredine u gradovima, na kojima se direktno ispoljava i oslikava naš odnos prema urbanoj ornitofauni. Cilj ovog projekta je da neposrednim brojanjem (totalni cenzus) populacije doprinese znanju o brojnosti ove dve vrste u Novom Sadu, da populariše mere njihove zaštite i doprinese popravljanju našeg odnosa prema gradskim pticama.

Finansijer: Grad Novi Sad – Uprava za zaštitu životne sredine

Posmatranje ptica na jezeru Rusanda (2012)
Posmatranje ptica na jezeru Rusanda (2012)

Jezero Rusanda, zbog svojih prirodnih odlika i pozicije, izuzetno je pogodno stanište za ptice, kao i veoma popularno odmorište tokom jesenje seobe, kada se na jezeru mogu videti velika jata brojnih vrsta ptica. Iz tog razloga, Rusanda ima izrazito veliki potencijal da postane jedno od omiljenih mesta za posmatrače ptica iz Srbije i svih krajeva sveta. Osnovni cilj ovog projekta je bilo povećanje kapaciteta i izgradnja infrastrukture koja je neophodna za razvoj birdwatching turizma. Postavljene su dve informativne table, jedna u parku Banje Rusanda i na njoj su prikazane ptice koje naseljavaju ovaj park, a druga pored samog jezera gde su predstavljene najvažnije vrste koje naseljavaju ovo vlažno stanište. U okviru projekta trebalo je da bude napravljena prizemna skrivena osmatračnica za posmatrače ptica i fotografe, ali nažalost Društvo nije dobilo dozvolu za izgradnju ovog objekta od nadležnih organa.

Finansijer: Fondacija MAVA, Švajcarska; Fondacija EuroNatur, Nemačka

Aktivnim učešćem do zaštite i promocije Rusande (2011 – 2012)
Aktivnim učešćem do zaštite i promocije Rusande (2011 – 2012)

Tokom 2012. godine Društvo je razvijalo osnovnu infrastrukturu za razvoj eko - turizma na Rusandi. Dve informativne table o pticama u parku i na jezeru, kao i velika osmatračnica za ptice po prvi put su postavljeni na ovom lokalitetu.

Finansijer: Autonomna Pokrajina Vojvodina – Pokrajinski sekretarijat za urbanizam, graditeljstvo i zaštitu životne sredine; Fondacija EuroNatur – Nemačka

Postavljanje platformi za gnežđenje stepskih grabljivica u Vojvodini (2011)
Postavljanje platformi za gnežđenje stepskih grabljivica u Vojvodini (2011)

Vojvodina danas predstavlja jedan od najobešumljenijih regiona u Evropi, a broj manjih šumskih zabrana i usamljenih, velikih stabala drveća je dramatično smanjen tokom poslednjih decenija. Takvo drveće predstavlja značajno mesto gnežđenja globalno ugroženog krstaša (Aquila heliaca) i stepskog sokola (Falco cherrug), kao i nekoliko drugih retkih vrsta ptica grabljivica. U drugoj polovini 2011. godine. Društvo je započelo izradu i postavljanje platformi za gnežđenje koje su postavljene na pogodna stabla u stepskim područjima severnog i srednjeg Banata, obezbeđujući povoljna i sigurna mesta gnežđenja krstaša, stepskog sokola i ostalih stepskih grabljivica.

Finansijer: Fond za zaštitu životne sredine Republike Srbije

Koordinator: Autonomna Pokrajina Vojvodina – Pokrajinski sekretarijat za urbanizam, graditeljstvo i zaštitu životne sredine
Balkanske reke – plavo srce Evrope (2011)
Balkanske reke – plavo srce Evrope (2011)

DZPPS je u saradnji sa fondacijom „EuroNatur“ iz Nemačke, međunarodnom kampanjom ECA-Watch i konsultantskom kućom „Fluvius“ iz Austrije 7. decembra 2011. godine u Hotelu „Beograd“ u Čačku organizovalo jednodnevu radionicu u okviru ovog projekta. Više od 40 učesnika iz svih krajeva Srbije prisustvovalo je predstavljanju preliminarnih rezultata kartiranja i vrednovanja rečnih tokova na Balkanu metodom daljinskog očitavanja. Radionicu je vodio veliki borac za zaštitu prirode Balkana, dr Martin Schneider iz EuroNatur-a, a stručnu podršku skupu dao je dr Ulrich Schwarz iz Fluvius-a. Učesnici skupa zaključili su da su reke u svim državama zapadnog Balkana na velikom udaru neracionalne državne administracije, ali i sumnjivog biznis i energetskog sektora i interesnih grupa čiji je jedini i prevashodni cilj brzo i lako sticanje profita. Sa skupa je poručeno da NVO u Srbiji moraju bolje međusobno da sarađuju na svim poljima, ali i da institucuje Evropske Zajednice i organizacije iz inostranstva treba da daju svoj doprinos izgradnji civilnog društva u Srbiji i borbi za očuvanje prirode i vrednih resursa.

Finansijer: Fondacija MAVA, Švajcarska; Fondacija EuroNatur, Nemačka

„Krila preko Balkana” (2010 – 2011)
 Krila preko Balkana” (2010 – 2011)

Opšti cilj ovog projekta je poboljšanje zaštite biodiverziteta na području Zapadnog Balkana putem usaglašavanja propisa iz ove oblasti sa direktivama Evropske Unije. Projekat je podržao aktivniju ulogu organizacija civilnog društva u zaštiti i upravljanju prirodnim resursima. Jedan od ciljeva je uspostavljanje efikasne mreže sedam organizacija koje se bave zaštitom prirode u Hrvatskoj, Srbiji, Makedoniji, Crnoj Gori i Bosni i Hercegovini, dobro trenirane i informisane kako bi se podsticale aktivnosti nacionalnih vlasti u zaštiti biodiverziteta preko mehanizma civilnog društva. Projekt se realizovao putem sledećih aktivnosti: treninzi za nacionalne koordinatore, razvoj jednostavnih akcionih planova zaštite za najznačajnije lokalitete, uporedna analiza i prepoznavanje neusaglašenosti između propisa iz oblasti zaštite prirode i Direktive EU o zaštiti ptica, prepoznavanje, razvoj i lobiranje za pravne mere koje bi se ticale neodrživog korišćenja vrsta u ciljnim zemljama, prikupljanje podataka i prepozavanje posrednih i neposrednih faktora koji ugrožavaju IBA područja, potpisivanje Memoranduma o sporazumevanju sa nekim od ključnih zainteresovanih strana koje utiču na zaštitu IBA područja, priprema predloga za uspostavljanje novih zaštićenih prirodnih dobara koja uključuje i pokretanje kampanje za njihovo proglašenje.

Finansijer: Evropska komisija

Koordinator: BirdLife International
Upravljanje zaštitom i monitoring zdravstvene situacije NATURA 2000 vrsta (2010 – 2011)
Upravljanje zaštitom i monitoring zdravstvene situacije NATURA 2000 vrsta (2010 – 2011)Dugoročni cilj ovog projekta bio je razvoj i održavanje povoljnog statusa pograničnih područja Srbije i Mađarske značajnih za divlje ptice. Time se u Mađarskoj dopunjuje i učvršćava, a u Srbiji pomaže uspostavljanje mreže Natura 2000. Projekat je imao za cilj uspostavljanje zajedničkog sistema monitoringa karakterističnih vrsta ptica Panonskog biogeografskog regiona: sive vetruške (Falco vespertinus) i modrovrane (Coracias garrulus) u njegovom južnom delu i primenu usaglašenih metoda zaštite njihovih populacija. Dobijeni su najnoviji podaci o brojnosti obe vrste, a postavljanjem kućica za gnežđenje uvećana je šansa za njeno povećanje na programskom području (Bačka, severni i srednji Banat).Više informacija: www.husrb.mme.huFinansijer: Evropska unija u okviru IPA prekograničnog programa Mađarska-SrbijaPartneri: MME-BirdLife Hungary i Direkcija nacionalnih parkova Kiškunšag i Kereš-Maroš 
Politike i strategije Evropske Unije iz oblasti zaštite životne sredine u Jugoističnoj Evropi (2010 – 2011)
Politike i strategije Evropske Unije iz oblasti zaštite životne sredine u Jugoističnoj Evropi (2010 – 2011)

Cilj projekta bio je podrška Crnoj Gori, Makedoniji i Srbiji na njihovom putu prema pridruživanju EU kroz povećanje uloge organizacija civilnog društva u primeni ključnih propisa EU iz oblasti održivog korišćenja prirodnih resursa (Natura 2000), ruralnog razvoja (deo zajedničke poljoprivredne politike EU) i „telesne infrastrukture“. Projekt je iplementirao IUCN (Međunardona unija za zaštitu prirode – Programska kancelarija za Jugoistočnu Evropu) a sproveo ga zajedno Makedonski ekološki pokret, Zeleni Crne Gore i Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije.

Finansijer: Evropska komisija

Partneri: Makedonski ekološki pokret i Zeleni Crne Gore
Organizovanje izleta za posmatrače ptica (2010)
Organizovanje izleta za posmatrače ptica (2010)

U okviru ovog projekta organizovali smo jedan izlet sa posmatranjem ptica, na lokalitetima Rusanda i Slano Kopovo, 13.11.2010. godine. Izlet je koncipiran na način da bude realizovan u periodu kada na lokalitetima na kojima se dešavao borave velika jata ptica selica, kako bi se članovima – početnicima demonstrirao način prepoznavanja ptica u prirodi i objasnila potreba njihove zaštite. Na oba jezera posmatrano je preko 60 vrsta ptica, a posebno su bila impresivna jata pataka i gusaka (preko 20.000 jedinki) na Slanom Kopovu. U izletu je učestvovalo 56 članova DZPPS-a, ostalih ljubitelja prirode i zainteresovanih posetioca, kao i 11 vodiča – ornitologa. Glavni postignuti rezultati projekta su: 1. povećana svest o bogatoj prirodnoj baštini Vojvodine; 2. povećan broj i intenzivirane aktivnosti članova DZPPS-a, saradnika, prijatelja i ljubitelja ptica; 3. jasnije prepoznavanje problema u životnoj sredini od strane mlade populacije (koja je, očekivano, činila veći deo učesnika izleta); 4. zbližavanje pojedinaca koje veže briga o životnoj sredini i 5. započinjanje organizacije izleta kao buduće redovne aktivnosti DZPPS-a.

Finansijer: Grad Novi Sad – Gradska uprava za zaštitu životne sredine

Cenzus kolonija gačca (Corvus frugilegus) u Vojvodini (2009)
Cenzus kolonija gačca (Corvus frugilegus) u Vojvodini (2009)

Gačac je dobro poznata, izrazito kolonijalna i još uvek relativno česta vrsta iz porodica vrana, čija brojnost u poslednjih nekoliko decenija u Srbiji i okruženju neprekidno opada. Ekološka uloga ove vrste u otvorenim staništima koja naseljava je ogromna, a između ostalog ogleda se i u pružanju mogućnosti za uspešno gnežđenje drugim vrstama koje ne grade gnezda (mali sokolovi, utina), na mestima gde su kolonije. Bez ikakvog ekološkog opravdanja, ova vrsta je progonjena, njena gnezda se još uvek neposredno uništavaju, posebno one smeštene u naseljima. Cilj ovog projekta bio je sagledavanje sadašnjeg rasprostranjenja i brojnosti mapiranjem svih kolonija u Vojvodini putem uključivanja članova DZPPV i saradnika iz lokalnih srednina, kako bi se kreirao ekološki okvir za preduzimanje mera zaštite gačca, posebno njegovih kolonija. Projekt sproveden u okviru programa podsticanja popularizacije nauke.

Finansijer: Autonomna Pokrajina Vojvodina – Sekretarijat za sport i omladinu AP Vojvodine, Ministarstvo za nauku i tehnologiju Republike Srbije

Kartiranje i zaštita kolonija čigri i galebova u Srbiji (2008)
Kartiranje i zaštita kolonija čigri i galebova u Srbiji (2008)

Projekt je imao za cilj da popiše sve kolonije čigri i galebova u Srbiji, da definiše upravljače i korisnike prostora na kojima se kolonije nalaze, da skenira ugrožavajuće faktore sa kojima su pojedine kolonije i mesta gnežđenja suočeni i mere zaštite koje je potrebno preduzeti da bi se obezbedila njihova dalja egzistencija. U projektu je učestvovalo 18 članova Društva – popisivača, a popisano je 38 kolonija. U Srbiji se 2008. godine gnezdilo 6 vrsta iz ove grupe: obični galeb (Larus ridibundus), crnoglavi galeb (Larus melanocephalus), rečna čigra (Sterna hirundo), mala čigra (Sterna albifrons), belobrka čigra (Chlidonias hybrid) i crna čigra (Chlidonias nigra).

Finansijer: Autonomna Pokrajina Vojvodina – Pokrajinski Sekretarijat za zaštitu životne sredine i održivi razvoj

Popis populacije stepskog sokola u Srbiji (2007)
Popis populacije stepskog sokola u Srbiji (2007)

Stepski soko (Falco cherrug) je, iz perspektive ukupne brojnosti populacija ptica u Evropi, stepena retkosti i potrebe zaštite, najznačajnija vrsta ptice u Srbiji. U poslednjih 30 godina značajno je napredovalo njegovo prilagođavanje uslovima koji vladaju u obešumljenim agroekosistemima u Vojvodini, pa tako većina parova za gnežđenje bira stubove dalekovoda visokog napona. Na njima se gnezde u gnezdima gavrana Corvus corax, koja preotimaju. Cilj projekta bio je popis svih parova svih krupnih vrsta ptica na trasama dalekovoda u Vojvodini, uz sagledavanje uslova u kojima se gnezde stepski sokolovi, kako bi se preduzele mere konkretne zaštite postavljanjem kutija za gnežđenje.

Finansijer: Agencija Environmental Consultants Ltd., Velika Britanija

 
Brza ekološka procena ornitološke vrednosti donjeg toka Drine (2007)
Brza ekološka procena ornitološke vrednosti donjeg toka Drine (2007)

Donji tok Drine je ekološki i funkcionalno veoma dobro očuvana sredine sa izvanrednim odlikama donjeg ravničaskog toka planinske reke, posebno sa intenzivnim meandriranjem, deponovanjem rečnog materijala, pre svega šljunka, i menjanjem širine korita u zavisnosti od jačine protoka. Rečno korito karakterišu veliki nanosi šljunka u obliku ostrvaca sa pionirskom vegetacijom, koja opstaju zahvaljujući tome što rečno korito još nije hidrotehnički regulisano. Donji tok Drine je jedino mesto gnežđenja male čigre (Sterna albifrons) u Srbiji, kao i jedino prirodno mesto gnežđenja rečne čigre (Sterna hirundo) u našoj zemlji. Ostale značajne gnezdarice su: žalar slepić (Charadrius dubius), polojka (Actitis hypoleucos), bregunica (Riparia riparia), pčelarica (Merops apiaster), veliki ronac (Mergus merganser) i crna roda (Ciconia nigra).

Finansijer: Fondacija MAVA, Švajcarska; Fondacija EuroNatur, Nemačka

  
Jačanje nevladinog sektora u zaštiti prirode u Srbiji i Crnoj Gori (2006. – 2007.)
Jačanje nevladinog sektora u zaštiti prirode u Srbiji i Crnoj Gori (2006. – 2007.)

Projekt je imao za cilj da nizom različitih aktivnosti ojača funkcionalne kapacitete Društva za zaštitu i proučavanje ptica Srbije i Lige za ornitološku akciju Srbije i Crne Gore, a sproveden je u partnerstvu sa Mađarskim društvom za zaštitu ptica i prirode (MME – BirdLife Hungary). Projektne aktivnosti na zaštiti vrsta obuhvatale su praktičnu pomoć u postavljanju kućica za gnežđenje modrovrane (Coracias garrulous), stepskog sokola (Falco cherrug) i bele rode (Ciconia ciconia), obuke za menadžment dveju organizacija na mađarskom i engleskom jeziku, konferenciju o mogućnostima prekogranične saradnje u aktivnoj zaštiti ptica na engleskom i srpskom jeziku, kao i štampanje promotivnih materijala.

Finansijer: Ministarstvo spoljnih poslova Republike Mađarske preko Mađarske fondacije za međunarodni razvoj

Partneri: Mađarsko društvo za zaštitu ptica i prirode (MME – BirdLife Hungary)
Sigurna gnezda za bele rode (2004 – 2005)
Sigurna gnezda za bele rode (2004 – 2005)

Gnežđenje bele rode na stubovima niskonaponskih dalekovoda u Vojvodini predstavlja veliki ekološki i ekonomski problem. Odrasli, mladunci i gnezda na žicama dalekovoda ugroženi su, posebno tokom vlažnih dana kada kiša natopi materijal za gnezdo i kada često dolazi do kratkih spojeva ako ptice spoje delove sa različitim naponom. Tada može doći to teških ozleda ptica, a u nekim slučajevima i do uginjavanja. Sav materijal na stubovima je nepoželjan za JP „Elektrovojvodina“ i pre sezone gnežđenja se redovno ruši. Sa druge strane, ispadi elektrodistributivnog sistema su relativno česti. Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije je, u saradnji sa JP „Elektrovojvodina“ izradilo platforme koje su postavljane kao podloga za gnezda roda na betonske stubove u selima u srednjem Banatu: Tarašu, Belom Blatu, Perlezu, Sutjesci, Neuzini, Botošu, Sakulama i Tomaševcu. Platforme su dizajnirane na način da izdignu gnezdo i njegov sadržaj na sigurnu udaljenost od žica, kako ne bi moglo da dođe u kontakt sa njima.

Finansijer: Ambasada Kraljevine Holandije u Srbiji

Bela roda kao vodeća vrsta u zaštiti donjeg Potamišja (2004 – 2005)
Bela roda kao vodeća vrsta u zaštiti donjeg Potamišja (2004 – 2005)

Najveća koncentracija gnezdećih parova bele rode u Srbiji (oko 40%) nalazi se u naseljima uz poplavno područje u donjem toku Tamiša, od Jaše Tomića do Pančeva. Bela roda je u ovom delu Srbije jedna od temeljnih prirodnih vrednosti i može veoma dobro da služi za promociju potrebe zaštite celog područja, koje obuhvata veoma očuvana prirodna staništa uz vojvođanski deo toka Tamiša. Mapirani su parovi ove vrste u svim naseljima, utvrđene su potrebe za njihovu zaštitu (posebno imajući u vidu da se veliki broj parova gnezdio na stubovima niskonaponskih dalekovoda), kao i ornitološke vrednosti i očuvanost staništa ostalih područja u gnezedarica u Potamišju. Ove informacije izuzetno značajne kako bi se očuvanje vrsta poboljšalo, a područje u budućnosti predložilo za zaštitu kao jedno od ključnih vlažnih staništa u Srbiji sa očuvanom dinamikom plavljenja.

Finansijer: Fondacija Rufford, Velika Britanija

Cenzus populacije i zaštita kašičara Platalea leucorodia u Srbiji (2003)
Cenzus populacije i zaštita kašičara Platalea leucorodia u Srbiji (2003)

Kašičar je jedna od najređih gnezdarica u Srbiji. U okviru ovog projekta organizovano je detaljno brojanje parova u svim do tada poznatim kolonijama ove vrste u Srbiji: ribnjaci kod Jazova, Kapetanski rit kod Bečeja i Perleska bara. Popis je obuhvatio i proučavanje stanišnih uslova u kojima žive kašičari na ribnjacima, metode zaštite kolonija, kao i markiranje mladunaca u gnezdima plastičnim prstenovima u boji koje je bilo deo međunarodnog projekta markiranja kašičara prstenovima u boji, čiji se rezultati kontinuirano objavljuju u izveštajima Centra za markiranje životinja u časopisu Ciconia.

Finansijer: Fondacija MAVA, Švajcarska; Fondacija EuroNatur, Nemačka

Bela roda i kolonije čaplji – kampanja za popularizaciju zaštite (2001 – 2002)
Bela roda i kolonije čaplji – kampanja za popularizaciju zaštite (2001 – 2002)

Cilj ovog projekta je bio da edukuje stanovništvo u sredinama sa najviše kolonija čaplji i gnezdećih parova belih roda (doline Tise, Tamiša i Begeja) o gorućim problemima u zaštiti ove grupe vrsta, koristeći rezultate dva prethodna projekta („Kartiranje kolonija čaplji i kormorana“ i „Zaštita bele rode u Karpatskom basenu“) i uz angažovanje članova Društva. U projektu je učestvovalo devet naših članova.

Finansijer: Mađarsko partnerstvo za životnu sredinu

Edukacijom i dijalogom do usklađivanja potreba zaštite ptica i uzgoja ribe (2001)
Edukacijom i dijalogom do usklađivanja potreba zaštite ptica i uzgoja ribe (2001)

Tokom 2001. godine projektni tim Društva za zaštitu i proučavanje ptica Srbije je u saradnji sa upravama svih 26 velikih šaranskih ribnjaka u Vojvodini organizovalo edukativno – dijaloške sastanke sa ciljem upoznavanja sa problemima povezanim sa konfliktom između procesa uzgoja ribe i ptica koje se hrane ribom iz ribnjaka. Ribnjaci se tretiraju kao isključivo privredna područja, ali su ona zbog poluintenzivnog upravljanja bliskog prirodi, izvanredno značajna stecišta biodiverziteta, posebno faune ptica. Tokom projekta svi važni elementi upravljanja su detaljno razmatrani, kao i mogućnosti razvoja alternativnih oblika turizma koji ne ugrožavaju ptice i njihova staništa. Cilj projeka je bio i da se radnici ribnjaka obuče da usklade aktivnosti na čuvanju tih područja sa očuvanjem bogate prirodne baštine na ribnjacima.

Finansijer: Regionalni centar za životnu sredinu

Procena štete na fauni ptica od zagađenja Tise cijanidom (2000)
Procena štete na fauni ptica od zagađenja Tise cijanidom (2000)

Glavni cilj ovog projekta bilo je registrovanje direktne štete nanete fauni ptica izlivom cijanidnih otrova u Tisu iz rumunskih rudnika u proleće 2000. godine. Praćeno je stanje gnezdećih parova i kolonija sledećih ciljnih vrsta: belorepan (Haliaeetus albicilla), sive čaplje (Ardea cinerea), velike bele čaplje (Egretta alba) i velikog vranca (Phalacrocorax carbo). U realizaciji projekta učestvovalo je 13 članova Društva.

Finansijer: Regionalni centar za životnu sredinu

Zaštita bele rode u Karpatskom basenu (1999 – 2000)
Zaštita bele rode u Karpatskom basenu (1999 – 2000)

Najvažniji segment projekta bio je cenzus populacije bele rode u vojvođanskom delu Panonske nizije sa analizom nataliteta i uslova gnežđenja. Vršena je i edukacija javnosti o zaštitu bele rode uz korišćenje i podelu promotivnih materijala. U Vojvodini u cenzusu je učestvovao 51 član Društva, koji su organizovani u pet popisnih timova. Koordinatori timova bili su: Slobodan Puzović i Ivan Kovačević (Srem), Marko Tucakov, Ištvan Balog, Nikola Stojnić i Đorđe Đuragić (južna Bačka), Antun Žuljević (severna Bačka), Javor Rašajski (južni Banat), Jožef Gergelj i Šandor Lukač (severni Banat). Ukupno je u Vojvodini 2000. godine popisano 1082 gnezda bele rode, od kojih je 998 bilo aktivno.

Finansijer: Regionalni centar za životnu sredinu

Partneri: Milvus Grupa – ogranak Rumunskog ornitološkog društva (BirdLife Romania) i Mađarsko društvo za zaštitu ptica i prirode (BirdLife Hungary)
Kartiranje kolonija čaplji i kormorana u Srbiji (1998)
Kartiranje kolonija čaplji i kormorana u Srbiji (1998)

Nakon obnavljanja projektnih aktivnosti Društva, mapiranje kolonija čaplji i kormorana bila je prva zajednička akcija popisa. U njoj je učestvovalo 46 ornitologa. Tokom 1998. godine popisane su sve poznate kolonije (ukupno 59) u kojima su se gnezdili veliki vranac (Phalacrocorax carbo), mali vranac (Phalacrocorax pygmeus), velika bela čaplja (Egretta alba), mala bela čaplja (Egretta garzetta), siva čaplja (Ardea cinerea), purpurna čaplja (Ardea purpurea), žuta čaplja (Ardeola ralloides), gak (Nycticorax nycticorax), kašičar (Platalea leucorodia) i ražanj (Plegadis falcinellus). Utvrđen je i popisan broj parova, staratelji područja na kojima se kolonije nalaze i zabeleženi su uslovi u kojima čaplje i vranci provode period reprodukcije. Ova akcija postavila je osnovu za buduće regionalne i nacionalne popise pojedinih vrsta ili grupa vrsta u Srbiji. Takođe, akcija je nastavljena izuzetnim terenskim zalaganjem ornitologa i redovnim prijavljivanjem svake novopronađene kolonije, čime projekat ima karakter kontinuiranog monitoringa distribucije ovih vrsta, tako da je na kraju 2008. godine bilo poznato 78 kolonija ove dve grupe ptica u Srbiji.

Finansijer: Regionalni centar za životnu sredinu

Projekti u čijoj realizaciji je učestvovalo Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije:
Monografija Birds in Europe – Their Conservation Status II (2003), projekat partnerstva BirdLife International, koordinisan u Srbiji od strane Zavoda za zaštitu prirode Srbije, Lige za ornitološku akciju Srbije i Društva za zaštitu i proučavanje ptica Srbije. 
Projekat monitoringa migracije vodenih ptica radi prevencije avijarne influence (2005-2007) koordinisan od strane Naučnog instituta za veterinarstvo Srbije, sponzorisan od strane Ministarstva za poljoprivredu, šumarstvo i vodoprivredu. 
Monografija "Značajna područja za ptice u Srbiji", projekat Ministarstva za zaštitu životne sredine i prostorno planiranje, Zavoda za zaštitu prirode Srbije i Pokrajinskog Sekretarijata za zaštitu životne sredine i održivi razvoj.