Primedbe na rudnik Čoka Rakita na Homolju

Krajem decembra predali smo primedbe na Rani javni uvid u vezi sa potencijalnim otvaranjem rudnika „Čoka Rakita” na Homolju kod Crnog vrha. Višestruke su opasnosti, ugrožavanja i nelogičnosti vezane za ovaj problem, a sa njima se možete upoznati u dokumentu koji smo poslali. Podsećamo da je Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije na ovom području počelo terenska istraživanja 2022. godine u cilju prikupljanja što više podataka o diverzitetu ptica, a za sada je evidentirana 81 vrsta, od čega 79 gnezdarica!

Dodatno analizom uvideli smo da dokumentacija ne sadrži zakonom propisanu stratešku procenu uticaja na životnu sredinu, niti hidrogeološku studiju koja je neophodna za ovakva kraška područja poput Homolja gde svi dubinski radovi (poput rudnika) mogu ugroziti podzemne vode i na širem području. S tim u vezi je potencijalno ugroženo vodoizvorište za grad Žagubicu, vrelo Mlave, ali i sela u okolini koja već imaju problema sa vodosnabdevanjem. Takođe nedostaje i Studija opravdanosti.

Postavlja se i pitanje da li su za ovaj projekat urađeni IFC 6 standardi prema Konvenciji o biološkoj raznovrsnosti (International Finance Corporation’s Guidance Note 6: Biodiversity Conservation and Sustainable Management of Living Natural Resources)? Ovaj standard identifikuje rizike i uticaj nekog projekta, njegovu isplativost, a sve kroz prizmu ekosistemskih usluga i očuvanja biodiverziteta analiziranog područja. Zbog činjenice da se radi o planiranoj eksploataciji u trajanju od 10 godina, te da bi se koristila metoda obrade rude flotacijom neophodno je uporediti rizik od trajnog zagađenja i degradacije u odnosu na sve druge pravce održivog razvoja ovog područja.

Na planiranoj teritoriji ima više pećina, ponornica, područje je idealno za stočarstvo, pčelarstvo i ekoturizam uz prateći bogat i očuvan biodiverzitet. U podzemnom karstnom prostoru i pećinama sasvim sigurno ima i neopisanih endemičnih vrsta beskičmenjaka tako da bi postojanje rudnika moglo da dovede i do izumiranja nekih vrsta. Uništavanjem pećina kumulativno bi negativno uticali i na lokalnu bogatu faunu šišmiša koja je već kritično ugrožena izgradnjom sporne vetroelektrane na Crnom vrhu. 

Kada se jednom krene sa zagađenjem i degradacijom nekog područja kasnije nema načina i argumentacije da se zaustavi dalje širenje rudnika ukoliko u blizini bude nalažena ruda, a već sada znamo da je zlato pronađeno i u okolnom području oko Čoka rakite. Zbog svega navedenog u potpunosti se protivimo daljem razvoju projekta i planiranja za otvaranje rudnika na ovom području.